Dłuższe życie jest ważne. Ale to, jak dobrze możemy przeżyć te dodatkowe lata, ma równie duże znaczenie.
Dlatego Światowa Organizacja Zdrowia stawia sprawność funkcjonalną w centrum zdrowego starzenia się.
Sprawność funkcjonalna to zdolności, które pozwalają nam robić to, co cenimy, i żyć w sposób, który ma dla nas znaczenie, także w miarę upływu lat.
Co obejmuje sprawność funkcjonalna?
Światowa Organizacja Zdrowia opisuje pięć ważnych zdolności:
zaspokajanie podstawowych codziennych potrzeb;
uczenie się, rozwój i podejmowanie decyzji;
zdolność do poruszania się;
budowanie i utrzymywanie relacji;
wnoszenie wkładu w życie społeczne.
Łącznie zdolności te wpływają na to, czy możemy pozostać samodzielni, zaangażowani i zdolni do uczestniczenia w codziennym życiu.
Zdrowie to coś więcej niż lista rozpoznań
Dwie osoby w tym samym wieku mogą mieć bardzo różny poziom sprawności.
Jedna osoba może mieć kilka dobrze kontrolowanych chorób przewlekłych i pozostawać aktywna oraz samodzielna. Inna może mieć mniej rozpoznanych chorób, a mimo to doświadczać ograniczeń w poruszaniu się, funkcjach poznawczych lub codziennych czynnościach.
Dlatego sam brak choroby nie opisuje w pełni zdrowego starzenia się.
Od czego zależy sprawność funkcjonalna?
Sprawność funkcjonalna zależy częściowo od naszych możliwości fizycznych i psychicznych – tego, co Światowa Organizacja Zdrowia nazywa potencjałem wewnętrznym (intrinsic capacity).
Obejmuje on zdolności ruchowe, witalność, zdolności zmysłowe, zdolności poznawcze i zdolności psychiczne.
Znaczenie ma jednak także nasze otoczenie. Dostęp do opieki zdrowotnej, wspierające relacje, bezpieczne środowisko, transport i inne aspekty codziennego życia mogą ułatwiać – lub utrudniać – zachowanie sprawności.
Zdrowe starzenie się odzwierciedla więc współdziałanie naszych indywidualnych możliwości i środowiska, w którym żyjemy.
Dlaczego ma to znaczenie dla długowieczności?
Długowieczność to nie tylko dodawanie lat do życia. To także ochrona możliwości fizycznych i psychicznych, które pozwalają pozostać aktywnym, samodzielnym i zaangażowanym w miarę upływu lat.
Z tej perspektywy zachowanie sprawności funkcjonalnej staje się jednym z najważniejszych celów zdrowego starzenia się: chodzi o ochronę nie tylko tego, jak długo żyjemy, lecz także tego, co możemy robić w nadchodzących latach.
