Inhibitory SGLT2 a zdrowe starzenie się: co pokazują najsilniejsze badania kliniczne?

1. Inhibitory SGLT2 istotnie spowalniały progresję choroby nerek

W porównaniu z placebo inhibitory SGLT2 zmniejszały ryzyko względne progresji choroby nerek o 37%.

Ryzyko względne: 0,63 (95% CI 0,58–0,69).

Progresję choroby nerek zdefiniowano za pomocą ważnych klinicznie punktów końcowych, w tym utrzymującego się znacznego pogorszenia czynności nerek, przejścia do bardzo niskiej czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek oraz zgonu z powodu niewydolności nerek.

Względna korzyść była zasadniczo podobna u osób z cukrzycą i bez niej.

Stanowi to mocny dowód z badań randomizowanych, że korzyści nerkowe inhibitorów SGLT2 nie ograniczają się do osób z cukrzycą.

2. Rzadziej występowało też ostre uszkodzenie nerek

Inhibitory SGLT2 zmniejszały ryzyko względne ostrego uszkodzenia nerek o 23%.

Ryzyko względne: 0,77 (95% CI 0,70–0,84).

Ma to znaczenie kliniczne, ponieważ ostre uszkodzenie nerek może przyspieszać utratę czynności nerek i mieć szczególnie poważne konsekwencje u osób starszych lub obciążonych chorobami.

3. Poprawiły się wyniki dotyczące niewydolności serca i wyniki sercowo-naczyniowe

Inhibitory SGLT2 zmniejszały łączne ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych lub hospitalizacji z powodu niewydolności serca o 23%.

Ryzyko względne: 0,77 (95% CI 0,74–0,81).

Samą liczbę zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych zmniejszyły o około 14%.

Ryzyko względne: 0,86 (95% CI 0,81–0,92).

Wyniki te potwierdzają rolę inhibitorów SGLT2 jako leków chroniących układ sercowo-naczyniowy i nerki, wykraczającą poza ich pierwotne zastosowanie jako leków obniżających stężenie glukozy.

Jednak śmiertelność z przyczyn innych niż sercowo-naczyniowe nie zmniejszyła się istotnie.

Ryzyko względne: 0,94 (95% CI 0,88–1,02).

Ma to znaczenie, gdy patrzy się na wyniki z perspektywy długowieczności. Badanie wykazało duże korzyści sercowo-nerkowe, ale nie wykazało ogólnego zmniejszenia liczby zgonów ze wszystkich przyczyn.

4. Korzyści występowały także u osób bez cukrzycy

Jednym z najważniejszych wyników było to, że względne korzyści sercowo-naczyniowe i nerkowe były na ogół podobne u uczestników z cukrzycą i bez niej.

Wskazuje to, że korzyści kliniczne z hamowania SGLT2 wykraczają poza samo obniżenie stężenia glukozy.

Ten wynik wymaga jednak ostrożnej interpretacji.

Uczestnicy bez cukrzycy byli na ogół osobami z niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek. Nie była to populacja zdrowych dorosłych przyjmujących inhibitory SGLT2 profilaktycznie lub dla długowieczności.

Badanie wspiera więc stosowanie inhibitorów SGLT2 u odpowiednio dobranych pacjentów bez cukrzycy. Nie dowodzi, że zdrowe osoby bez cukrzycy odniosłyby korzyść z przyjmowania tych leków.

5. Korzyści trzeba rozważać łącznie z bezpieczeństwem

Analiza obejmowała też poważne zdarzenia niepożądane, w tym kwasicę ketonową i amputację kończyny dolnej.

Te zdarzenia niepożądane są ważne przy rozważaniu leczenia inhibitorami SGLT2. W badanych populacjach szacowane bezwzględne korzyści sercowo-naczyniowe i nerkowe przewyższały jednak te poważne zagrożenia.

Jak w przypadku każdego leczenia profilaktycznego lub długotrwałego, bilans korzyści i ryzyka zależy od wyjściowego ryzyka klinicznego pacjenta.

6. Badanie nie sprawdzało, czy inhibitory SGLT2 spowalniają starzenie się

W badaniach oceniano najważniejsze punkty końcowe sercowo-naczyniowe i nerkowe.

Nie oceniano starzenia biologicznego, wieku epigenetycznego, senescencji komórkowej ani innych bezpośrednich miar procesu starzenia się.

Nie badano też inhibitorów SGLT2 jako leczenia wspierającego długowieczność u osób zdrowych.

Wyniki dostarczają więc mocnych dowodów na ochronę układu sercowo-naczyniowego i nerek, ale nie dowodzą, że inhibitory SGLT2 bezpośrednio spowalniają starzenie biologiczne.

Zdrowe starzenie się zależy nie tylko od procesów biologicznych zachodzących w komórkach, ale też od zapobiegania chorobom, które stopniowo pogarszają zdrowie, sprawność i samodzielność, lub od opóźniania ich rozwoju.

Dowody dotyczące inhibitorów SGLT2 są szczególnie ważne, ponieważ ich korzyści sercowo-naczyniowe i nerkowe wykazano w dużych badaniach randomizowanych.

Korzyści te obejmują także wybranych pacjentów bez cukrzycy, co pokazuje, że działania klinicznego inhibitorów SGLT2 nie da się wyjaśnić wyłącznie lepszą kontrolą glikemii.

Jednak „bez cukrzycy” nie należy rozumieć jako „zdrowy”.

Badania nie dowodzą, że osoby bez chorób układu sercowo-naczyniowego lub nerek powinny przyjmować inhibitory SGLT2, aby zapobiegać starzeniu się. Nie dowodzą też, że leki te spowalniają starzenie biologiczne lub wydłużają życie zdrowych ludzi.

Dowody wspierają natomiast bardziej konkretny wniosek: ochrona układu sercowo-naczyniowego i nerek stanowi klinicznie wiarygodną drogę, przez którą inhibitory SGLT2 mogą pośrednio wspierać życie w zdrowiu u odpowiednio dobranych pacjentów.

To, czy inhibitory SGLT2 wpływają też na podstawowe procesy biologiczne starzenia się, jest odrębnym pytaniem, które wymaga innych dowodów.

Ta analiza dostarcza mocnych dowodów klinicznych, ponieważ łączy dane z dużych randomizowanych badań kontrolowanych placebo i ocenia najważniejsze wyniki zdrowotne, a nie wyłącznie biomarkery laboratoryjne.

Zmienia też sposób, w jaki należy postrzegać inhibitory SGLT2.

Ich wartość kliniczna nie ogranicza się już do kontroli glikemii w cukrzycy typu 2. U odpowiednio dobranych pacjentów z niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek istotne korzyści sercowo-naczyniowe i nerkowe mogą wystąpić nawet przy braku cukrzycy.

Ma to potencjalne znaczenie dla zdrowego starzenia się.

Niewydolność serca i postępująca choroba nerek mogą ograniczać sprawność fizyczną, samodzielność i przeżycie. Zmniejszając liczbę hospitalizacji z powodu niewydolności serca i spowalniając progresję choroby nerek, inhibitory SGLT2 mogą pośrednio pomagać w zachowaniu zdrowia i sprawności u odpowiednio dobranych pacjentów z grup wysokiego ryzyka.

Stanowi to potencjalny pośredni wkład w wydłużenie życia w zdrowiu poprzez zapobieganie chorobom i ochronę narządów, a nie dowód bezpośredniego wpływu na starzenie biologiczne.