Z wiekiem część komórek przestaje się dzielić, ale nie znika. Nazywa się je komórkami senescentnymi.
Komórki senescentne nie są po prostu nieaktywne. Mogą uwalniać cząsteczki zapalne i inne sygnały oddziałujące na otaczające tkanki. Ich gromadzenie uznaje się za jeden z procesów biologicznych związanych ze starzeniem i chorobami zależnymi od wieku.
Doprowadziło to do nowej koncepcji terapeutycznej: co by było, gdyby można było selektywnie usuwać te komórki?
Leki projektowane w tym celu nazywa się senolitykami.
Czym są komórki senescentne?
Senescencja komórkowa jest naturalną odpowiedzią biologiczną. Komórka może wejść w ten stan po uszkodzeniu DNA, stresie komórkowym lub wielu cyklach podziału.
W niektórych sytuacjach jest to korzystne. Senescencja może zapobiegać dalszym podziałom uszkodzonych komórek i uczestniczy między innymi w gojeniu ran.
Problem może pojawić się, gdy komórki senescentne się gromadzą, a układ odpornościowy nie usuwa ich skutecznie.
Mogą one wydzielać mieszaninę cząsteczek zapalnych i sygnałowych, sprzyjając przewlekłemu zapaleniu i zaburzeniom funkcji tkanek.
Czym są senolityki?
Senolityki to związki opracowywane w celu selektywnego eliminowania komórek senescentnych przy względnym oszczędzeniu zdrowych komórek.
Inna grupa, nazywana senomorfikami, działa odmiennie. Zamiast zabijać komórki senescentne, ma ograniczać ich szkodliwą aktywność zapalną i sygnałową.
Obie strategie bada się jako potencjalne sposoby oddziaływania na senescencję komórkową zamiast osobnego leczenia każdej choroby związanej z wiekiem.
Co wykazały badania na zwierzętach?
Badania na zwierzętach dostarczyły jednych z najmocniejszych dowodów wspierających koncepcję senolityków.
W modelach eksperymentalnych zmniejszenie obciążenia komórkami senescentnymi poprawiało różne wskaźniki funkcji tkanek i chorób związanych z wiekiem. W części badań odnotowano też poprawę sprawności fizycznej i wydłużenie życia.
Wyniki te wskazują, że senescencja komórkowa nie jest jedynie markerem starzenia, lecz może bezpośrednio przyczyniać się do niektórych zmian związanych z wiekiem.
Udane eksperymenty na zwierzętach nie dowodzą jednak, że senolityki przyniosą takie same korzyści ludziom.
Co wiemy z badań u ludzi?
Rozpoczęto wczesne badania kilku strategii senolitycznych u ludzi, w tym próby dotyczące określonych chorób i stanów związanych z wiekiem.
Wyniki są naukowo interesujące, ale dane pozostają wstępne.
Nie dysponujemy jeszcze dużymi, rozstrzygającymi badaniami klinicznymi wykazującymi, że leczenie senolityczne spowalnia starzenie biologiczne, zapobiega wielu chorobom związanym z wiekiem lub wydłuża życie w zdrowiu u ludzi.
To szczególnie ważne, ponieważ komórki senescentne pełnią również użyteczne funkcje biologiczne. Ich bezpieczne usuwanie może wymagać starannego doboru celu, dawki, momentu leczenia i populacji pacjentów.
Czy senolityki są lekami przeciwstarzeniowymi?
Jeszcze nie.
Senolityki są jedną z najbardziej bezpośrednich prób oddziaływania na uznany biologiczny mechanizm starzenia.
Dlatego są ważne naukowo.
Przekonujący mechanizm nie jest jednak tym samym co udowodniona terapia.
Zanim senolityki staną się częścią medycyny długowieczności opartej na dowodach, badania kliniczne muszą wykazać, że przynoszą ludziom istotne korzyści bez niedopuszczalnego ryzyka.
