Czasem wstajemy wcześnie. Innym razem znacznie później.
Jednego dnia możemy być bardzo aktywni, a następnego prawie się nie ruszać. Sen, praca, posiłki i ćwiczenia mogą w ciągu tygodnia przesuwać się w czasie.
Czy ta nieregularność ma znaczenie dla tego, jak się starzejemy?
Nowe badania sugerują, że może mieć.
Twój organizm jest zbudowany wokół rytmów
Fizjologia człowieka przebiega w cyklu 24-godzinnym.
Najbardziej oczywistym przykładem jest rytm snu i czuwania, ale rytmy dobowe pomagają też porządkować wydzielanie hormonów, metabolizm, temperaturę ciała, pracę układu sercowo-naczyniowego i wiele innych procesów.
Nasze zachowania dostarczają sygnałów temu wewnętrznemu systemowi odmierzania czasu.
Regularne okresy aktywności i odpoczynku utrwalają rozpoznawalny wzorzec dnia. Gdy te okresy stają się bardzo rozproszone lub wielokrotnie przesuwają się w czasie, wzorzec ten staje się mniej stabilny.
Co oznacza nieregularność?
Nieregularność to nie po prostu jeden późny wieczór.
Badacze zajmujący się rytmami 24-godzinnymi analizują ogólny wzorzec w ciągu kilku dni.
Rytm może stawać się mniej regularny, gdy aktywność i odpoczynek są wielokrotnie przerywane, gdy wzorce dnia znacznie różnią się między kolejnymi dniami lub gdy pora odpoczynku często się przesuwa.
To różne cechy, ale łącznie opisują, jak stabilny – lub niestabilny – jest nasz rytm dnia.
Co pokazują badania?
W badaniu z 2026 roku dorośli przez siedem dni nieprzerwanie nosili monitory aktywności.
Badacze porównali następnie ich wzorce aktywności i odpoczynku z miarami starzenia biologicznego uzyskanymi z krwi.
U osób z bardziej rozproszonym i nieregularnym rytmem dnia w niektórych z tych miar zwykle występowało większe przyspieszenie wieku epigenetycznego.
Z kolei silniejszy i bardziej stabilny rytm dnia wiązał się z korzystniejszym profilem starzenia biologicznego.
Ogólny wzorzec wskazywał więc w tym samym kierunku:
większa stabilność wiązała się ze zdrowszym starzeniem biologicznym, a większa nieregularność – z mniej korzystnymi wskaźnikami starzenia.
Czy nieregularność powoduje szybsze starzenie się?
Tego nie wiemy.
To rozróżnienie jest ważne.
Badanie wykazało związek, a nie dowód zależności przyczynowo-skutkowej.
Nieregularny rytm dnia mógłby potencjalnie wpływać na procesy biologiczne związane ze starzeniem się.
Zależność mogłaby jednak działać także w przeciwnym kierunku.
Osoby w gorszym stanie zdrowia mogą spać mniej regularnie, ruszać się mniej systematycznie lub mieć bardziej rozproszoną aktywność w ciągu dnia.
Stres, grafik pracy, leki, choroby i wiele innych czynników może wpływać zarówno na rytm dnia, jak i na zdrowie.
A co z pracą zmianową?
Praca zmianowa jest oczywistym przykładem zaburzonego rytmu dnia, ale to badanie nie zostało zaprojektowane, by ustalić, czy praca zmianowa przyspiesza starzenie biologiczne.
Na to pytanie potrzebne są odrębne dowody.
Ta sama ostrożność dotyczy podróży, sporadycznych późnych wieczorów i weekendowych zmian rutyny.
Nieregularności w jednym obszarze życia nie należy automatycznie traktować jako oznaki przyspieszonego starzenia się.
Bardziej istotny wydaje się ogólny wzorzec utrzymywany w czasie.
Co z tego wynika dla Ciebie?
Nie ma dowodów na to, że zdrowe starzenie się wymaga idealnie kontrolowanego harmonogramu.
Sen i ruch mogą jednak nie być wszystkim.
Regularność, z jaką następują po sobie aktywność i odpoczynek, również może nieść informacje o zdrowiu i starzeniu biologicznym.
Dlatego rytm dnia staje się coraz ciekawszym elementem badań nad długowiecznością.
Kolejne pytanie brzmi: czy poprawa tego rytmu może rzeczywiście zmienić przebieg starzenia się? Obecne badania nie dają jeszcze na nie odpowiedzi.
