Czy starzenie się siatkówki różni się u kobiet i mężczyzn?
Kobiety i mężczyźni nie muszą starzeć się według tych samych wzorców.
Hormony, metabolizm, skład ciała i ryzyko sercowo-naczyniowe zmieniają się w ciągu życia w różny sposób. Badanie z 2026 roku sugeruje, że część tych różnic może być widoczna także w siatkówce.
Badacze wykorzystali sztuczną inteligencję do analizy zdjęć siatkówki ponad 71 000 uczestników UK Biobank.
Stwierdzili, że wiek siatkówki można oszacować z podobną dokładnością u kobiet i mężczyzn. Interesujące różnice dotyczyły jednak tego, z czym wiązał się starszy wiek siatkówki.
Czym jest wiek siatkówki?
Wiek siatkówki to szacunek wieku generowany przez sztuczną inteligencję na podstawie zdjęcia siatkówki.
Badacze porównują ten szacunek z wiekiem metrykalnym, aby obliczyć lukę wieku siatkówki.
Większa luka wieku siatkówki oznacza, że cechy siatkówki wykryte przez model wyglądają na starsze, niż wynikałoby to z rzeczywistego wieku danej osoby.
Nie oznacza to, że cały organizm postarzał się o tę samą liczbę dodatkowych lat.
Co różniło kobiety i mężczyzn?
Zdolność sztucznej inteligencji do szacowania wieku metrykalnego była bardzo podobna u obu płci.
Różnice pojawiły się, gdy badacze przeanalizowali związek wieku siatkówki z innymi aspektami zdrowia.
U mężczyzn większa luka wieku siatkówki wykazywała silniejszy związek z zespołem metabolicznym i kilkoma powiązanymi czynnikami metabolicznymi.
U kobiet obraz był bardziej złożony.
Niektóre związki między wiekiem siatkówki a zdrowiem różniły się w zależności od tego, czy kobiety były przed menopauzą, czy po niej.
Sugeruje to, że sama płeć może nie wyjaśniać wszystkiego. Znaczenie może mieć też etap życia kobiety.
Co działo się w okresie menopauzy?
Kobiety po menopauzie miały większą lukę wieku siatkówki niż kobiety przed menopauzą.
Badacze stwierdzili też, że niektóre związki zdrowotne u starszych kobiet i kobiet po menopauzie stawały się bardziej podobne do obserwowanych u mężczyzn.
Jest to interesujące biologicznie, ponieważ menopauzie towarzyszą duże zmiany hormonalne i metaboliczne, w tym spadek stężenia estrogenów oraz zmiany ryzyka sercowo-naczyniowego i metabolicznego.
Badanie nie pozwala jednak ustalić, czy to sama menopauza spowodowała różnice widoczne w wieku siatkówki.
Kobiety przed menopauzą i po niej różnią się też wiekiem i wieloma innymi cechami zdrowotnymi. Wyniki pokazują więc związek, a nie dowód, że zmiany hormonalne bezpośrednio przyspieszają starzenie się siatkówki.
Czy hormony mogą wpływać na starzenie się siatkówki?
Być może, ale dowody nie wystarczają jeszcze, by odpowiedzieć na to pytanie z pewnością.
Badanie wykazało, że stosowanie hormonalnej terapii zastępczej wiązało się z mniejszą luką wieku siatkówki. Rodzi to interesujące pytanie, czy ekspozycja na hormony może wpływać na wzorce starzenia się siatkówki.
Ten wynik należy jednak interpretować ostrożnie.
Kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą mogą różnić się od tych, które jej nie stosują, pod wieloma względami, w tym stanem zdrowia, korzystaniem z opieki zdrowotnej oraz innymi czynnikami związanymi ze stylem życia lub stanem klinicznym.
Badanie nie zostało zaprojektowane, by ustalić, czy hormonalna terapia zastępcza sprawia, że siatkówka staje się biologicznie młodsza.
Dlaczego te różnice mogą mieć znaczenie?
W wielu ocenach ryzyka w medycynie wiek tradycyjnie traktowano jako stosunkowo prostą zmienną.
Biologia starzenia się może być jednak bardziej złożona.
Ten sam marker może nieść nieco inne informacje w zależności od płci, stanu hormonalnego i etapu życia.
Wyniki dotyczące wieku siatkówki sugerują, że przyszłe biomarkery starzenia mogą wymagać uwzględniania tych różnic, zamiast stosowania dokładnie tej samej interpretacji wobec wszystkich.
Zwłaszcza u kobiet okres menopauzy może w przyszłości okazać się ważny przy interpretacji niektórych biomarkerów starzenia.
Ta możliwość jest naukowo interesująca, ale wymaga dalszych badań, zanim będzie mogła kierować indywidualnymi decyzjami klinicznymi.
