Sprawność fizyczna a śmiertelność ogólna u osób starszych

1. Lepsza sprawność fizyczna wiązała się z niższą śmiertelnością

We wszystkich testach fizycznych wyższa sprawność konsekwentnie wiązała się z niższą śmiertelnością ogólną.

Co ważne, związki te utrzymywały się po uwzględnieniu wielu czynników zdrowotnych i demograficznych, w tym deklarowanej aktywności fizycznej.

Sugeruje to, że obiektywna sprawność fizyczna dostarcza informacji o zdrowiu i ryzyku zgonu wykraczających poza samo pytanie o to, jak aktywna fizycznie jest dana osoba.

2. Równowaga i zwinność wykazywały jedne z najsilniejszych związków

Spośród poszczególnych testów najsilniejsze związki zaobserwowano dla równowagi i zwinności.

Uczestnicy z najlepiej wypadającej piątej części w teście 8 stóp – wstań i idź mieli skorygowany współczynnik hazardu 0,41 w porównaniu z osobami z najsłabiej wypadającej piątej części.

Odpowiada to około 59% niższemu względnemu hazardowi zgonu w okresie obserwacji.

W teście stania na jednej nodze odpowiedni skorygowany współczynnik hazardu wynosił 0,50, co odpowiada około 50% niższemu względnemu hazardowi.

Są to związki między zmierzoną sprawnością a późniejszą śmiertelnością. Nie oznaczają one, że poprawa wyników w tych testach sama w sobie obniżyłaby śmiertelność o 59% lub 50%.

3. Siła dolnej części ciała silnie wiązała się z przeżyciem

Siłę dolnej części ciała oceniano za pomocą 30-sekundowego testu wstawania z krzesła – liczby powtórzeń, w których uczestnik potrafił wstać z krzesła bez pomocy rąk.

Uczestnicy z najlepiej wypadającej piątej części mieli skorygowany współczynnik hazardu 0,55 w porównaniu z osobami z najsłabiej wypadającej piątej części.

Odpowiada to około 45% niższemu względnemu hazardowi zgonu w okresie obserwacji.

Siła dolnej części ciała ma szczególne znaczenie dla starzenia funkcjonalnego, ponieważ wpływa na wstawanie, chodzenie, wchodzenie po schodach i samodzielne poruszanie się.

4. Wydolność krążeniowo-oddechowa również silnie wiązała się ze śmiertelnością

Wydolność krążeniowo-oddechową oceniano za pomocą 2-minutowego testu marszu w miejscu.

Uczestnicy z najlepiej wypadającej piątej części mieli skorygowany współczynnik hazardu 0,58 w porównaniu z osobami z najsłabiej wypadającej piątej części – co odpowiada około 42% niższemu względnemu hazardowi zgonu.

Siła górnej części ciała i gibkość również wiązały się ze śmiertelnością, ale związki te były słabsze niż w przypadku równowagi i zwinności, siły dolnej części ciała oraz wydolności krążeniowo-oddechowej.

5. Najsilniejszy związek wykazała ogólna, wielowymiarowa sprawność

Badacze połączyli wszystkie siedem testów w złożony wskaźnik sprawności.

Uczestnicy z najwyższej piątej części pod względem ogólnej sprawności mieli skorygowany współczynnik hazardu 0,39 w porównaniu z osobami z najniższej piątej części.

Odpowiada to około 61% niższemu względnemu hazardowi zgonu w okresie obserwacji i był to najsilniejszy związek zaobserwowany w badaniu.

Wynik ten przemawia za postrzeganiem sprawności fizycznej jako wielowymiarowej.

Żaden pojedynczy test nie opisuje całej wydolności funkcjonalnej organizmu. Siła, wydolność krążeniowo-oddechowa, równowaga, zwinność i gibkość dostarczają różnych, ale uzupełniających się informacji.

6. Związek między sprawnością a śmiertelnością był stopniowy, ale nie zawsze liniowy

We wszystkich testach i w złożonym wskaźniku śmiertelność na ogół malała wraz ze wzrostem sprawności.

Szczegółowe analizy zależności dawka–odpowiedź wykazały jednak, że kształt tej zależności różnił się między poszczególnymi testami oraz między mężczyznami i kobietami.

W przypadku złożonego wskaźnika sprawności znaczna część różnicy w śmiertelności dotyczyła porównania najsłabiej wypadającej piątej części z grupami o wyższej sprawności.

Sugeruje to, że szczególnie słaba ogólna sprawność może wskazywać ważną grupę wysokiego ryzyka.

Nie pozwala to jednak ustalić konkretnego progu sprawności, powyżej którego dalsza poprawa nie przynosi korzyści.

Zdrowa długowieczność to coś więcej niż przeżycie bez poważnych chorób.

Obejmuje także zachowanie wystarczającej sprawności fizycznej, aby poruszać się, pozostać samodzielnym i sprostać fizycznym wymaganiom codziennego życia.

To badanie dostarcza mocnych dowodów obserwacyjnych, że obiektywnie zmierzona sprawność fizyczna wiąże się z przeżyciem osób w wieku 65 lat i starszych.

Co ważne, związek ten utrzymywał się po uwzględnieniu deklarowanej aktywności fizycznej.

Sugeruje to, że pytanie „Ile Pan/Pani ćwiczy?” i pomiar „Co Pana/Pani ciało faktycznie potrafi?” dostarczają uzupełniających się informacji.

Badanie nie dowodzi jednak związku przyczynowego.

Nie może wykazać, że poprawa wyniku konkretnego testu sprawności przełoży się na różnice w śmiertelności obserwowane między grupami o najlepszych i najsłabszych wynikach.

Możliwa jest odwrotna przyczynowość: choroba podstawowa lub wczesne pogorszenie stanu zdrowia mogą obniżać sprawność fizyczną, zanim staną się klinicznie widoczne.

Możliwe jest również resztkowe zakłócanie (residual confounding).

Sprawność mierzono tylko raz, więc nie oceniano jej zmian w czasie.

W badaniu analizowano wyłącznie śmiertelność ogólną, a nie konkretne przyczyny zgonów.

Uczestnicy musieli być na tyle zdrowi i sprawni ruchowo, aby wykonać testy fizyczne, co mogło prowadzić do selekcji zdrowszych, samodzielnie chodzących osób starszych.

Brakowało danych o paleniu tytoniu i bezpośrednich pomiarów składu ciała, co pozostawia dodatkowe pole do resztkowego zakłócania.

Wyniki przemawiają więc za sprawnością fizyczną jako silnym markerem prognostycznym zdrowia funkcjonalnego i przeżycia, a nie dowodzą, że określony poziom sprawności bezpośrednio wydłuża życie.

To badanie pokazuje, dlaczego aktywność fizyczna i sprawność fizyczna dostarczają różnych informacji klinicznych.

Aktywność fizyczna opisuje zachowanie.

Sprawność fizyczna opisuje mierzalne możliwości fizyczne.

Osoba może deklarować regularną aktywność fizyczną, a mimo to mieć ograniczoną siłę, równowagę lub wydolność krążeniowo-oddechową. I odwrotnie: osoby deklarujące podobny poziom aktywności mogą znacznie różnić się obiektywną sprawnością fizyczną.

Dlatego istotne jest pojęcie rezerwy fizjologicznej.

Odnosi się ono ogólnie do zdolności organizmu do sprostania wymaganiom fizycznym i utrzymania sprawności przy narastającym obciążeniu fizjologicznym.

W badaniu nie mierzono bezpośrednio rezerwy fizjologicznej jako odrębnej zmiennej biologicznej. Autorzy proponują raczej, by obiektywne testy sprawności służyły jako praktyczny wskaźnik tej podstawowej zdolności funkcjonalnej.

Wyniki pokazują też, dlaczego sprawności nie należy sprowadzać wyłącznie do wydolności tlenowej.

Równowaga i zwinność, siła dolnej części ciała oraz wydolność krążeniowo-oddechowa – wszystkie wykazywały silne związki z przeżyciem.

Proste testy oparte na wykonaniu zadań ruchowych mogą więc uzupełniać konwencjonalną ocenę opartą na rozpoznaniach i deklarowanej aktywności.