Dieta ketogeniczna: co pokazują dowody w kontekście długoterminowego zdrowia?

1. Diety ketogeniczne poprawiały niektóre wskaźniki metaboliczne

Najsilniejsze dowody korzyści dotyczyły niższego stężenia triglicerydów i były wysokiej jakości.

Dowody umiarkowanej jakości przemawiały też za zmniejszeniem masy ciała i hemoglobiny glikowanej (HbA1c), czyli wskaźnika długoterminowej kontroli glikemii, w określonych populacjach.

Wyniki te sugerują, że podejścia ketogeniczne mogą wywoływać istotne klinicznie krótkoterminowe efekty metaboliczne.

Efekty nie były jednak identyczne dla różnych diet ketogenicznych ani grup pacjentów.

2. Niektóre podejścia ketogeniczne zwiększały stężenie cholesterolu LDL

Potencjalnym korzyściom towarzyszyła ważna kwestia sercowo-naczyniowa.

Dowody wysokiej jakości wykazały wzrost stężenia cholesterolu LDL przy niektórych podejściach ketogenicznych.

Wśród wyników popartych dowodami umiarkowanej jakości był też wzrost stężenia cholesterolu całkowitego.

Ma to znaczenie, ponieważ poprawy masy ciała, stężenia triglicerydów czy kontroli glikemii nie należy oceniać w oderwaniu od innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.

3. Różne diety ketogeniczne dawały różne wyniki

Przegląd obejmował kilka form diety ketogenicznej, a ich efekty nie były wymienne.

Bardzo niskokaloryczna dieta ketogeniczna (VLCKD) stosowana u dorosłych z nadwagą lub otyłością poprawiała kilka wskaźników antropometrycznych i kardiometabolicznych, a w analizowanych badaniach nie było dowodów na pogorszenie masy mięśniowej, stężenia cholesterolu LDL ani cholesterolu całkowitego.

Natomiast ketogeniczna dieta niskowęglowodanowa i wysokotłuszczowa (K-LCHF) u osób zdrowych wiązała się ze zmniejszeniem masy ciała i tkanki tłuszczowej, ale też z utratą masy mięśniowej.

Tego wyniku nie należy uogólniać na każdą dietę ketogeniczną. Podkreśla on jednak znaczenie oceny składu ciała, a nie wyłącznie utraty masy ciała.

4. Długoterminowe skutki zdrowotne pozostają niepewne

Przegląd dostarcza dowodów na zmiany wskaźników pośrednich, takich jak triglicerydy, masa ciała, kontrola glikemii i cholesterol.

Nie ustala, czy diety ketogeniczne zmniejszają liczbę zawałów serca, udarów mózgu, zgonów sercowo-naczyniowych lub zgonów ogółem.

Większość badań była po prostu zbyt krótka, aby odpowiedzieć na te pytania.

Autorzy podkreślili więc potrzebę dłuższych badań klinicznych, które pozwolą ustalić, czy krótkoterminowe zmiany metaboliczne przekładają się na istotne długoterminowe wyniki zdrowotne.

Dieta, która powoduje utratę masy ciała lub poprawia jeden wskaźnik metaboliczny, nie jest automatycznie dietą wspierającą zdrowe starzenie się przez wiele lat.

Dla długowieczności znaczenie ma jednocześnie kilka wyników.

Ważna jest prawidłowa regulacja glikemii i stężenia triglicerydów. Ale ważne są też cholesterol LDL, zdrowie serca i naczyń, odpowiednie odżywienie, zachowanie masy i sprawności mięśni oraz możliwość utrzymania danego sposobu żywienia w czasie.

Diety ketogeniczne mogą przynosić istotne korzyści metaboliczne wybranym osobom i w określonych sytuacjach klinicznych.

Jednocześnie niektóre podejścia ketogeniczne mogą niekorzystnie wpływać na stężenie cholesterolu LDL, a zmiany składu ciała również wymagają uwagi.

Co najważniejsze, obecne dowody nie mówią nam, czy stosowanie diety ketogenicznej przez wiele lat poprawia lata życia w zdrowiu, wyniki sercowo-naczyniowe czy długość życia.

Ten przegląd parasolowy ma ważną zaletę: zsyntetyzował dowody z randomizowanych badań klinicznych i formalnie ocenił pewność dowodów.

Baza dowodów pozostaje jednak ograniczona.

Spośród 51 istotnych statystycznie związków tylko cztery były poparte dowodami wysokiej jakości, a cztery dowodami umiarkowanej jakości. Pozostałe istotne wyniki opierały się na dowodach niskiej lub bardzo niskiej jakości.

Jakość analizowanych metaanaliz również była zróżnicowana. W ocenie AMSTAR-2 żadna nie uzyskała oceny wysokiej wiarygodności, a 13 z 17 oceniono jako metaanalizy o krytycznie niskiej wiarygodności.

Krótki czas trwania i mała liczebność wielu badań mają szczególne znaczenie w kontekście długowieczności.

Różnych diet ketogenicznych nie należy też traktować jako jednej interwencji. Ich efekty mogą zależeć od kaloryczności, spożycia białka, składu tłuszczów, stopnia ograniczenia węglowodanów i stanu zdrowia danej osoby.

W przypadku zdrowych dorosłych zainteresowanych przede wszystkim długowiecznością obecne dowody wskazują na niektóre krótkoterminowe korzyści metaboliczne, ale nie dowodzą, że długotrwałe stosowanie diety ketogenicznej wydłuża lata życia w zdrowiu lub długość życia.