Czy białko spożywane w wieku średnim wpływa na to, jak dobrze się starzejemy?

1. Wyższe spożycie białka w wieku średnim wiązało się ze zdrowym starzeniem się, ale związki różniły się w zależności od źródła białka

Spośród 48 762 kobiet 3721 (7,6%) spełniło wszystkie cztery kryteria zdrowego starzenia się mniej więcej trzy dekady później.

W w pełni skorygowanych analizach każde dodatkowe 3% dziennej energii z białka wiązało się z:

o 5% wyższą szansą zdrowego starzenia się w przypadku białka ogółem,

o 7% wyższą szansą w przypadku białka zwierzęcego,

o 14% wyższą szansą w przypadku białka mlecznego,

o 38% wyższą szansą w przypadku białka roślinnego.

Oszacowania te pochodziły z modeli uwzględniających wiele czynników demograficznych, związanych ze stylem życia i zdrowotnych. Modele dla poszczególnych źródeł białka uwzględniały też pozostałe źródła białka.

Wyniki sugerują więc, że związek między spożyciem białka a późniejszym zdrowym starzeniem się znacznie różnił się w zależności od źródła białka.

2. Białko roślinne wykazywało najsilniejszy związek z ogólnym zdrowym starzeniem się

Najsilniejszy związek obserwowano dla białka roślinnego.

Na każde dodatkowe 3% dziennej energii pochodzącej z białka roślinnego szansa spełnienia pełnej definicji zdrowego starzenia się była w w pełni skorygowanym modelu o 38% wyższa.

Związek pozostawał istotny statystycznie w wielu analizach wrażliwości, w tym w analizach, w których spożycie białka wyrażano w gramach na dzień lub w gramach na kilogram masy ciała.

Po uwzględnieniu spożycia owoców i warzyw związek osłabł, ale pozostał istotny statystycznie. Sugeruje to, że do obserwowanej zależności mogą się przyczyniać inne cechy produktów roślinnych.

3. Białko roślinne wiązało się szczególnie z zachowaniem sprawności fizycznej

Gdy cztery składowe zdrowego starzenia się przeanalizowano osobno, najsilniejszy wynik dla białka roślinnego dotyczył sprawności fizycznej.

Każde dodatkowe 3% dziennej energii z białka roślinnego wiązało się w w pełni skorygowanym modelu z o 41% wyższą szansą braku ograniczeń sprawności fizycznej.

Białko roślinne wiązało się też z o 16% wyższą szansą dobrego zdrowia psychicznego.

Natomiast po pełnej korekcie białko roślinne nie wiązało się istotnie z brakiem 11 chorób przewlekłych ani z brakiem dolegliwości dotyczących pamięci.

Białko zwierzęce wykazywało mniejszy dodatni związek z zachowaniem sprawności fizycznej: o 5% wyższa szansa na każde dodatkowe 3% energii.

4. Zastępowanie innych składników odżywczych białkiem roślinnym wiązało się z lepszymi wynikami

Badacze przeprowadzili też analizy substytucji izokalorycznej. Modele te szacują, co dzieje się statystycznie, gdy kalorie z jednego składnika odżywczego zastępuje się taką samą liczbą kalorii z innego.

Zastąpienie 3% dziennej energii z kilku innych źródeł składników odżywczych białkiem roślinnym wiązało się z mniej więcej o 22% do 58% wyższą szansą zdrowego starzenia się, zależnie od tego, co zastępowano.

Korzystne związki obserwowano, gdy białko roślinne zastępowało białko zwierzęce lub mleczne oraz kilka źródeł tłuszczu w diecie.

Zastępowanie białkiem roślinnym wiązało się też z lepszymi wynikami dotyczącymi sprawności fizycznej. Zastąpienie kalorii z pozostałych badanych makroskładników równoważną liczbą kalorii z białka roślinnego wiązało się z mniej więcej o 20% do 60% wyższą szansą braku ograniczeń sprawności fizycznej.

Analizy te są ważne, ponieważ oceniają białko w kontekście całej diety. Jedzenie większej ilości jednego składnika odżywczego nieuchronnie zmienia względny udział innego.

5. Wyniki były spójne, ale nie dowodzą związku przyczynowego

Badanie miało kilka ważnych zalet. Objęło prawie 49 000 kobiet, oceniło dietę przed wejściem w starszy wiek, a ocenę diety oddzielało od końcowej oceny stanu zdrowia mniej więcej trzydzieści lat.

Badacze przeprowadzili też wiele analiz wrażliwości. Ogólny wzorzec wyników był podobny, gdy spożycie białka oceniano na różne sposoby i gdy stosowano alternatywne miary sprawności fizycznej i funkcji poznawczych.

Było to jednak badanie obserwacyjne. Nie może wykazać, że zwiększenie spożycia białka roślinnego powoduje zdrowsze starzenie się.

Nie można wykluczyć resztkowego lub niezmierzonego zakłócenia. Produkty bogate w białko roślinne zawierają też inne potencjalnie korzystne składniki, w tym błonnik, mikroskładniki odżywcze i polifenole, które mogą częściowo wyjaśniać obserwowane związki.

Populację stanowiły też głównie kobiety rasy białej pracujące jako dyplomowane pielęgniarki. Wyniki wymagają więc potwierdzenia u mężczyzn i w bardziej zróżnicowanych populacjach.

Badanie dotyczy ważnego pytania medycyny długowieczności: jak wcześnie sposób żywienia może wiązać się ze stanem zdrowia po kilkudziesięciu latach?

W chwili oceny spożycia białka kobiety były w wieku średnim. Zdrowe starzenie się oceniono mniej więcej 30 lat później, gdy uczestniczki były już w starszym wieku.

Punkt końcowy wykraczał też poza samą długość życia. Zdrowe starzenie się wymagało przeżycia, braku głównych chorób przewlekłych oraz zachowania zdrowia fizycznego, poznawczego i psychicznego.

Wyniki sugerują, że białka nie należy rozpatrywać wyłącznie pod kątem łącznej liczby spożywanych gramów.

Dla długoterminowego zdrowia ważne mogą być także źródło białka i produkty, które go dostarczają.

Białko roślinne wykazywało najsilniejszy związek z ogólnym zdrowym starzeniem się, a zwłaszcza z zachowaniem sprawności fizycznej.

Wyniki przemawiają za uwzględnianiem roślinnych źródeł białka w zdrowym sposobie żywienia przez całe dorosłe życie.

Nie pokazują, że należy wyeliminować białko zwierzęce. Białko zwierzęce również dodatnio wiązało się z ogólnym zdrowym starzeniem się po pełnej korekcie i wykazywało umiarkowany dodatni związek z zachowaniem sprawności fizycznej.

Badanie nie określa też optymalnej ilości białka ani idealnej proporcji białka roślinnego do zwierzęcego.

Nie pozwala również oddzielić działania samego białka roślinnego od pełnego profilu odżywczego produktów roślinnych. Produkty dostarczające białka roślinnego zawierają też błonnik, mikroskładniki odżywcze i związki bioaktywne, a autorzy wprost przyznają, że mogą one przyczyniać się do obserwowanych związków.

Z wiekiem coraz ważniejsze staje się odrębne pytanie kliniczne: ile białka potrzeba, aby zachować masę i sprawność mięśni, i czy zwiększenie spożycia białka może pomóc, gdy doszło już do utraty mięśni?

Odpowiedź na to pytanie wymaga badań interwencyjnych i dowodów oceniających białko łącznie z ćwiczeniami oporowymi.