Zdrowie często opisuje się jako brak choroby.
Jeśli wyniki badań krwi są prawidłowe, nie postawiono diagnozy i nie występują poważne objawy, daną osobę można uznać za zdrową.
Definicja ta jest jednak niepełna.
Organizm nie zachowuje zdrowia dzięki bezczynności. Każdego dnia musi chronić swoje granice, usuwać uszkodzony materiał, koordynować sygnały między narządami, utrzymywać wewnętrzną równowagę i naprawiać tkanki po obciążeniu lub urazie.
Zdrowie nie jest więc stanem biernym. Jest aktywnym procesem biologicznym.
Koncepcję wyznaczników zdrowia opracowano, aby opisać układy, które pozwalają organizmowi zachować stabilność, dostosowywać się do zmian i regenerować po uszkodzeniach.
Niektóre z tych układów łatwo zrozumieć.
Skóra, nabłonek jelit i bariera krew–mózg kontrolują, co może dostać się do różnych części organizmu. Komórki stale usuwają uszkodzone białka i zużyte elementy. Układ nerwowy, hormonalny, odpornościowy i metaboliczny wymieniają informacje, aby cały organizm mógł reagować w skoordynowany sposób.
Znaczenie ma również czas. Sen, wydzielanie hormonów, metabolizm i aktywność odpornościowa podlegają rytmom biologicznym. Gdy rytmy te są regularnie zaburzane, poszczególne układy mogą przestać działać w zgodzie.
Kolejną podstawową cechą zdrowia jest zdolność powrotu do równowagi po zakłóceniu.
Temperatura ciała rośnie podczas infekcji. Tętno przyspiesza podczas wysiłku. Glikemia zmienia się po posiłku. Zdrowy organizm reaguje na te wyzwania, a następnie stopniowo wraca do swojego zwykłego zakresu.
Tę zdolność przystosowania i regeneracji nazywamy odpornością biologiczną.
Dana osoba może nie mieć rozpoznanej choroby, a mimo to już tracić część tej odporności. Powrót do zdrowia po infekcji może się wydłużać. Niedobór snu może wywierać silniejszy wpływ. Krótki okres bezruchu może prowadzić do zauważalnej utraty siły.
Zmiany te mogą mieć znaczenie jeszcze przed pojawieniem się konwencjonalnego rozpoznania.
Wyznaczniki zdrowia nie są badaniem medycznym i nie należy traktować ich jako ośmiu pomiarów możliwych do wykonania w gabinecie. To rama koncepcyjna wyjaśniająca, co organizm musi nadal robić skutecznie, aby zachować zdrowie. Obejmuje osiem powiązanych wyznaczników, które wspólnie pomagają utrzymywać sprawność, reagować na zaburzenia i naprawiać uszkodzenia.
W medycynie długowieczności zmienia to sposób zadawania pytań.
Zamiast pytać wyłącznie „Jaka choroba występuje?”, warto również zapytać: „Jakie zdolności biologiczne są zachowane?”.
Obejmuje to zdolność utrzymania siły mięśni, regeneracji po wysiłku fizycznym, regulacji metabolizmu, dobrego snu, koordynowania odpowiedzi odpornościowej i naprawy uszkodzeń.
Żaden pojedynczy suplement, test ani zabieg nie ochroni wszystkich tych układów.
Zdrowie jest podtrzymywane dzięki współdziałaniu wielu procesów. Dlatego regularna aktywność fizyczna, odpowiedni sen, właściwe żywienie i profilaktyczna opieka medyczna mogą mieć tak szerokie działanie: wspierają kilka układów biologicznych jednocześnie.
Zdrowe starzenie nie polega wyłącznie na osiągnięciu starszego wieku bez rozpoznanej choroby.
Polega na zachowaniu zdolności organizmu do utrzymywania uporządkowania, przystosowywania się i regeneracji przez całe życie.
