Często słyszymy, że zdrowe starzenie się zależy od tego, ile ćwiczymy i jak dobrze śpimy.
Znaczenie może mieć jednak jeszcze jeden czynnik:
to, jak regularnie zorganizowane są nasze dni.
Badanie z 2026 roku wykazało, że u osób z silniejszymi i stabilniejszymi wzorcami aktywności i odpoczynku zwykle występowało mniejsze przyspieszenie wieku epigenetycznego.
Innymi słowy, regularność naszego rytmu dnia może dostarczać informacji o tym, jak starzejemy się biologicznie.
Czym jest 24-godzinny rytm aktywności i odpoczynku?
Twój organizm funkcjonuje według rytmu dobowego.
W niektórych porach dnia jesteś zwykle bardziej aktywny, a w innych mniej. Sen jest częścią tego wzorca, ale rytm obejmuje cały 24-godzinny cykl, a nie tylko sen.
Badacze mogą go mierzyć za pomocą noszonego na nadgarstku monitora aktywności.
W badaniu 207 dorosłych w średnim wieku około 68 lat nosiło takie monitory przez siedem dni.
Badacze ocenili, jak silne i regularne były ich wzorce aktywności i odpoczynku, i porównali je z miarami starzenia biologicznego uzyskanymi z próbek krwi.
Jak mierzono starzenie biologiczne?
Badacze przeanalizowali wzorce metylacji DNA – niewielkich zmian chemicznych w DNA, które można wykorzystać do oceny niektórych aspektów starzenia biologicznego.
Zastosowali cztery różne zegary epigenetyczne.
Zegary te nie mierzą dokładnie tego samego, dlatego ich wyniki mogą się różnić.
Najwyraźniejsze związki z rytmem dnia stwierdzono dla dwóch z nich: GrimAge i PhenoAge.
Najważniejszy ogólny wniosek był prostszy:
osoby o silniejszym i stabilniejszym rytmie dnia miały zwykle korzystniejsze profile starzenia epigenetycznego.
Znaczenie może mieć regularność z dnia na dzień
Jeden z najwyraźniejszych wyników dotyczył tego, jak konsekwentnie wzorzec aktywności i odpoczynku danej osoby powtarzał się z dnia na dzień.
Większa stabilność z dnia na dzień wiązała się z mniejszym przyspieszeniem wieku epigenetycznego.
Z kolei bardziej rozdrobnione i nieregularne wzorce aktywności wiązały się z mniej korzystnymi wynikami niektórych miar starzenia biologicznego.
Sugeruje to, że zdrowe starzenie się może wiązać się nie tylko z tym, co robimy, ale potencjalnie także z tym, jak regularnie zorganizowane są nasza aktywność i odpoczynek.
Czy to oznacza, że należy codziennie trzymać się tego samego planu dnia?
Jeszcze nie.
Badanie wykazało związek. Nie sprawdzano w nim, czy celowe uregulowanie codziennej rutyny może spowolnić starzenie biologiczne.
Nie pozwala też ustalić, co było pierwsze.
Nieregularny rytm mógłby potencjalnie wpływać na starzenie. Ale również gorszy stan zdrowia lub bardziej zaawansowane starzenie biologiczne mogą sprawiać, że rytm dnia staje się mniej stabilny.
Nie należy więc zamieniać tych wyników w zalecenie sztywnego planu dnia.
Czy istnieje idealna pora na sen lub ćwiczenia?
Badanie nie daje prostej odpowiedzi w rodzaju „im wcześniej, tym lepiej”.
Zależności dotyczące dokładnych pór aktywności i odpoczynku były bardziej złożone i czasem różniły się w zależności od wieku.
Bardziej spójny wynik dotyczył siły i stabilności całego 24-godzinnego rytmu, a nie jednej idealnej pory snu, pobudki czy ćwiczeń.
Dlaczego ma to znaczenie dla długowieczności?
Organizm funkcjonuje w oparciu o rytmy dobowe, które pomagają koordynować sen, metabolizm, hormony, pracę układu sercowo-naczyniowego i wiele innych procesów biologicznych.
Dlatego rytmiczność dobowa jest interesującym obszarem badań nad długowiecznością.
Jest jednak ważne rozróżnienie:
wskaźnik zdrowszego starzenia się nie jest automatycznie metodą jego spowalniania.
Potrzebne są większe i dłuższe badania – zwłaszcza badania interwencyjne – aby ustalić, czy poprawa regularności rytmu dnia rzeczywiście może wpływać na starzenie biologiczne.
